Kanatlı Hayvanlarda Sindirim (11)

*Midede Sindirim

 MEMELİLERLE FARKLILIKLAR

Kursağı terk eden yemler bezel mideye geçerler. Hacim olarak küçük olan ancak, çok sayıda mukoz bez içeren bezel midede yemler birikmeden hızlı şekilde mide salgısı ile bulaşarak geçerler. Pepsin ve HCl içeren mide salgısı çok güçlü asit (pH=1.0-2.0) karakterdedir. Kanatlılarda pepsinin inaktif formu olan pepsinojen ve pesinojeni pepsine aktifleyen HCl, memelilerden farklı olarak aynı hücrelerden salgılanır. Mide salgısı devamlı olmayıp yem tüketimi sırasında artmaktadır. Bezel mide sindirim olayına kimyasal olarak katıldığı gibi fiziksel olarak da iştirak etmektedir. Bezel midede belirli bir ritim içerisinde düzenli ve geniş alana yayılan kontraksiyonlar görülür. Kontraksiyonların yayılma gücü ve frekansı erkeklerde dişilere oranla daha yüksektir. Bezel midedeki düzenli ritmik kontraksiyonlar sonucu oluşan peristaltik hareketler, yemlerin kısa zamanda bu organdan taşlığa geçmesini sağlar. Bu nedenle, bezel midede mide salgısıyla bulaşan yemlerde kimyasal sindirim ancak taşlıkta başlar ve duedonumda devam eder. Mide salgısının en etkili olduğu bölge taşlık ve duodenumdur. Çünkü yemler bu bölgelere gelinceye kadar iyice parçalanmış ve selülozdan oluşan hücre zarı bozularak hücre içerisinde bulunan organik besin maddeleri enzimlerin etkileyebileceği şekilde serbest kalmışlardır. Memeli hayvanlarda yemlerin parçalanması, öğütülmesi dişler yardımıyla olur.

 

ERİTİLEBİLİR KİREÇ KALSİYUM KAYNAĞI

Kanatlılarda diş ve dudaklar yoktur. Bu organların yerine yemleri ağıza almağa yarayan gaga oluşmuştur. Bu nedenle, memelilerde dişlerin yaptığı işi yapacak, yani yemlerin parçalanması, hücre çeperlerinin yıkılması sonucu sindirim enzimlerinin daha kolay etkileyebileceği bir yapıya dönüşmelerini sağlayacak ikinci bir mide olan taşlık gelişmiştir. Taşlığın en önemli görevi yemlerin parçalanmasını, ufalanmasını ve öğütülmesini sağlamaktır. Taşlıkta salgı yoktur, ancak bezel midede asit karakterdeki mide salgıları ile karışan besin maddeleri, 2.0-3.5 arasındaki pH’ya sahip bir içerik olarak kimyasal sindirime uğrarken, taşlığı kapsayan iki kuvvetli kasın hareketleri yardımı ile de fiziksel sindirime uğramaya başlar. Taşlığa gelen yemlerin hücre zarları da parçalanır ve böylece bezel mide kökenli sindirim enzimlerin etki güçleri de arttırılmış olur. Kanatlı hayvanlara yemlerle birlikte küçük taş (grit) veya kum parçacıklarının verilmesinin taşlığın parçalama görevini kolaylaştırdığı bildirilmektedir. Yapılan bir araştırmada taşlıkta bulunan küçük taş parçacıklarının buğdaygil danelerinin sindirim düzeyini %10, hamur yemlerin sindirim düzeyinin ise %3 oranında artırdığı bulunmuştur. Ayrıca bu taşların sindirim organlarında eritilebilir kireç içerdiklerinden kalsiyum kaynağı olarak da yararlı oldukları bildirilmektedir. Yapılan araştırmalarda taşlığı çıkarılan tavuklarda un haline getirilen yemlerin sindirim düzeyleri pek etkilenmezken kaba yemleri sindirim düzeylerinin önemli oranda düştüğü görülmüştür. Kanatlı hayvanların genel olarak dane veya kırıntı yemlerle beslendiği göz önüne alınırsa taşlığın kanatlılar için ne kadar gerekli bir organ olduğu görülmektedir. Taşlık, ayrıca sindirim organları için bir baraj rolü oynamakta ve sindirilmeyen bazı maddeleri (kemik, odun, tüy) toplayarak ağız yoluyla dışarı atılmasını sağlamaktadır.

 

Samet Keşifoğlu

Profosyonel kuluçka makinesi Üreticisi

all author posts

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are makes.