Yumurta Kabuğunun Yapısı-Oluşum Özellikleri (1)

Kabuk kalitesi ve bunu etkileyen faktörleri iyi kavrayabilmek için kabuğun morfolojik yapısının daha yakından tanınması gerekir. Bilindiği gibi yumurta kabuğu içten dışa doğru 7 tabakadan oluşmaktadır. Kabuk altı zarı, mememsi tabaka, kristal çit tabaka, dikey kristal tabaka, pigment tabaka ve kutikuladır.

LİFLİ PROTEİNİN BULUNDUĞU ÖZEL YAPI

Yumurta kabuk altı zarı, kaynatılmış yumurtada kabuktan hemen sonra, soyulabilir özelliği ile dikkat çeken bölümdür. Kollajen tipte lifli proteinin de yer aldığı özel bir yapıya sahiptir. Bu yapı içinde dermaten sülfat ve kondratin sülfat gibi glukosaminoglikanlar, glukoproteinler de yer alır. Yumurta kabuk altı zarında ayrıca hyloronik asit, sialik asit, desmosin, izodesmisin, ovotransferrin, lizil oksidaz ve beta-n-asetilglukozamin gibi bileşenler de vardır.

KABUK YAPISINA SAĞLANAN EKSTRA DİRENÇ

Uterusta sentezlenen kabuk öncesinde, yumurta yolunun isthmus bölümünde kabuk zarının üzerinde mememsi yapılar teşekkül eder. Mememsi yapılarca üretilen protein liflerinin oluşturduğu “organik matriks”, tüm zar üzerinde kafes şeklinde teşekkül eder, ara boşluklarında kalsiyum kristallerinin birikeceği ağımsı yapıyı oluşturur. Lif ağları arasına dikey yönde dolan kalsiyum kristalleri ise kabuğa ekstra direnç sağlar. Kabuğun %3.5’nu oluşturan organik matriks, oluşumu ve dağılımı açısından kabuk kalitesi için son derece önemli olmasına rağmen genellikle pek dikkate alınmaz. Organik matriksin öneminin kavranılması için kabuk oluşumunun detaylı irdelenmesi gerekir.

OLUŞUM VE GELİŞİME GENETİK ETKİ

Organik matriksi oluşturan protein liflerinin kalsifikasyonu ile mememsi yapı tarafından uterusta kabuk oluşumu başlatılır. Bu oluşum öncesi yumurta yolunda isthmus bölgesinde yumurta zarı üzerinde mememsi tabakayı oluşturan düzensiz konik yapılar gelişir ve dışarıya doğru bağlantı oluşturarak yumurta kabuğu formasyonunun başladığı noktaları oluşturur. Mememsi tabakanın düzgün oluşumu ve tüm zar boyunca dağılması ve kaplaması istenir. Bu yapının oluşumu ve gelişimi genetik olarak kontrol altındadır. Bu tabakanın oluşumunda bir anormallikle karşılaşılması kabuk yapısı ve dayanıklılığında ciddi sorunlara yol açar. Bu yapı, kabuk kalınlığının üçte birini oluşturur. Yumurta zarına paralel yatay düzlemde oluşan organik matriks, kabuğa elastikiyet ve şok dayanıklılık sağlarken, bu organik matriks içinde kalsifikasyon sonucu yan yana sıralanmış şekilde oluşan kalsiyum sütunları kabuğa dış baskıya karşı ekstra dayanıklılık sağlar.

MATRİKS PROTEİNİ VE ÇİNKO

Matriks proteinin amino asit içeriği tavuk yaşlandıkça değişmekte ve bu değişim kabuk kalitesini de etkilemektedir. Organik matriksin sentezi ve teşekkülündeki değişim kabuk oluşumunu ve devamında da kabuk kalitesini olumsuz etkiler. Rasyonla yeterli miktarda alınan bazı iz mineraller, özellikle manganez ve çinko organik matriksi oluşturan lif ağlarının teşekkülünde ve yapının üzerinde-içinde gerçekleşecek kalsifikasyonda büyük önem taşır. Bu iz minerallerden birinin veya her ikisinin yetersizliği matriksin formasyonu, kabuğun oluşumu ve yumurta verimini olumsuz etkiler. Bu problemin temelinde manganezin mukopolisakkaritlerin sentezi için vazgeçilmez olması, glukoprotein yapının da kabuk oluşumu için gerekli kalsifikasyonu etkilemesinden kaynaklanmaktadır. Çinko ise organik matriksin yapısal bileşeni keratinin sentezi için esansiyel öneme sahip olup, ayrıca karbondioksitin su içinde çözünmesini sağlayarak karbonik asit/bikarbonat oluşumunu sağlayan karbonik anhidraz enziminin temel kompenentidir.

Samet Keşifoğlu

Profosyonel kuluçka makinesi Üreticisi

all author posts

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are makes.